Madaba

Madaba, başkent Amman’ın 30 kilometre güneyinde yer alan, mozaikleri ile ün yapmış bir şehir. Tarihi Kral Yolu üzerindeki şehir ülkenin 5. Büyük şehri konumunda.

St. George Yunan Ortodoks Kilisesi: Bu kilise, Madaba’nın en önemli yeri olarak geçiyor. Çünkü, kilise zemininde bir Mozaik Harita bulunmakta. Harita kutsal topraklar Kudüs’ü de içeren dünyanın en eski Orta Doğu haritalarından biri.

M.S. 6. yüzyıldan kalma harita, Filistin’den Mısır’a kadar İncil’de bahsedilen alanları bizlere tasvir etmekte. Ölü Deniz’de yapılan faaliyetler hakkında da bilgiler vermekte.

19.yüzyılın sonlarında keşfedilen harita, tahminen iki milyon parçadan ibaretmiş. Günümüzde birçok kısmı kayıp olsa da, bu haliyle bile oldukça önemli bir eser. Bu arada kiliseye giriş ücreti 1 Ürdün Dinarı (JOD).

Arkeolojik Park: Şehrin her yerinden mozaik fışkırıyor desem yeridir. Bu yüzden de arkeolojik çalışmalar ve kazılar devam etmekte. Güzel mozaik eserleri görebileceğiniz Arkeolojik Park’a giriş ücreti 3 JOD. JordanPass geçerli.

Mozaikler ile bağdaşan bu şehirde 1992 yılında kurulmuş bir Mozaik Okulu bulunmakta. Burada mozaik üretimi ve restorasyonu hakkında eğitimler verilmekte.

Roma Katolik Kilisesi: Güzel bir fotoğraf arşivi, zeminde mozaikler, yer altı tünelleri ve bir kuyu. Ziyareti hak eden bir kilise. Kulesine çıkılabiliyor. Giriş ücreti 1 JOD.

Apostles Church (Havariler Kilisesi): On iki Havarilere adanan 6. yüzyıl mozaiklerine sahip kilise şehir merkezinin güneyinde yer alıyor. İlginç hayvan ve bitki mozaiklerinin yanı sıra Deniz Tanrıçası Thalassa’nın mozaiğini de zeminde görebilirsiniz. Giriş ücreti 3 JOD. JordanPass geçerli.

Kral Hüseyin Cami: Sürekli kiliseden bahsedip durdum. Şehrin en büyük camisini de listeme alayım. Altın kubbesi ile dikkatleri çeken yapı, 2005 yılında inşa edilmiş. Ulu Cami olarak da adlandırılmakta.

Artık şehirden kopup yola revan olabiliriz

Umm ar-Rasas: Madaba şehrinin 30 kilometre güneydoğusundaki Umm ar- Rasas, Roma döneminden kalma bir arkeolojik alan. 2004 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne dahil edilen bölgede, parça parça iyi şekilde korunmuş mozaikler bulunmakta.

Alana giriş yaptıktan sonra kurak ortamda yaklaşık 500 metre yürümeniz gerekiyor. Güneş ışınları konusunda uyarayım.  Giriş ücreti 2 JOD. JordanPass geçerli.

Kral Yolu: Tarihi Kral Yolu, ülkenin 3 ana yolundan biri. Zamanında Afrika’yı Mezopotamya’ya bağlayan eski bir ticaret yolu. Aynı zamanda Müslümanlar için de bir hac yolu. Vadinin içinde bol kıvrımlı yollardan geçerken çok güzel manzaralara şahit olduk.

Kral Yolu’nu devam ederken Karak şehrine uğramamak olmazdı.

Karak Kalesi: Ürdün’ün en iyi korunmuş Haçlı kalelerinden biri. 12. yüzyılda inşa edilmiş büyük bir yapı. Müslümanlara karşı savunma ve korunma için yapılan kale, tarih boyunca Eyyübiler, Memlükler, Osmanlılar gibi birçok devletin egemenliği altına girmiş.

Çok sayıda yer altı geçidine ve çok güzel bir vadi manzarasına sahip kale, bizim gibi güneye doğru inen turistlerin uğrak noktası haline gelmiş durumda.

2005 yapımı Cennetin Krallığı filmindeki bazı sahnelerin çekildiği kalenin giriş ücreti 2 JOD.

The Lowest Point on Earth Müzesi: Güneye doğru ilerlerken bu müzeye de uğrayalım istedik. Lut Mağarası’nın hemen yakınında bulunan müze virgül şeklinde tasarlanmış. Müzede mozaikler, 4500 yıllık çanak çömlek ve antik eşyalar sergilenmekte. Açıkçası bizi pek tatmin etmedi. Giriş ücreti 2 JOD. Sonuç olarak yolumuzu uzattığımız için pişmanız İlginiz varsa ve yolunuz düşerse bu müzeye uğranabilir.

Shobak Kalesi (Montreal Crusader Castle): Günün son aktivitesi Shobak kasabasında bulunan kaleyi gezmek. Burası Karak Kalesi gibi 12. yüzyılda inşa edilmiş bir Haçlı kalesi. Güzel bir manzaraya sahip. Ancak kalıntılardan geriye çok bir şey kalmamış.

Kaleye güvenilir yollardan su temini için yapılan tüneller görülmeye değer. Kaleye giriş ücreti 1 JOD, JordanPass geçerli.

Belki de Ürdün gezimizin en durağan gününü geride bıraktık. Artık merakla beklenen günler başlıyordu. Bunlardan ilki ise Dünyanın Yeni Yedi Harikasından biri olan Petra Antik Kenti idi.

Madaba Konaklama

Moab Land Hotel: Otelimiz yukarıda bahsettiğim Saint George Kilisesi’nin hemen karşısında idi. Konum olarak çok iyi bir yerdeydi, ancak duşu için aynı şeyi söyleyemeyeceğim. Terasta açık havada kahvaltı imkanı ise olumlu özelliklerindendi. Fiyatı ise diğer konakladığımız yerlere göre bir tık pahalıydı.

Karak Turkish Grill Restaurant: Karak’ta çarşıyı gezerken tesadüfen gördüğümüz bu restoranda karışık kebap tarzı bir şey yedik. Lezzet olarak idare ederdi.

Gezmek Güzel Şey & Hayat Gezince Güzel

Nebo Dağı (Mount Nebo)

Başkent Amman’a 35, bağlı bulunduğu il olan Madaba’ya 10 kilometre uzaklıktaki Nebo Dağı, Tevrat’a göre Hz. Musa’nın Vadedilen Toprakları gördüğü ve öldüğü dağ. Dağa giriş ücreti 2 Ürdün Dinarı (JOD).

Dar ve kıvrımlı yollardan güzel bir manzara eşliğinde çıkılan dağın tepesi panoramik bir seyir fırsatı sunmakta. Tevrat’a göre Hz. Musa’ya vadedilen topraklara bakmak farklı bir deneyim…

Tepede esrarengiz bir Yılan Anıtı bulunmakta. Bu anıt Hz. İsa’nın çarmıha gerilmesi ile Hz. Musa’nın kullandığı asanın burada yılana dönüşmesini tasvir etmekte.

Dağın tepesinde Hz. Musa’nın ölüm yerinin anısına yapılmış bir kilise bulunuyor. Kilisenin zemini muhteşem figürlere sahip mozaiklerle dolu. Kilise haricinde bölgenin tarihini anlatan küçük de bir müze bulunuyor.

Bir dini bölgeden ayrılıp diğer dini bölgeye doğru yol aldık.

Baptism Site (El- Mağtas)

El- Mağtas (Al – Maghtas) Arapça “batırma” ve “vaftiz” anlamlarına gelmekte. Burası Ürdün Nehri kıyısında yer alan bir arkeolojik vaftiz alanı. Hz. İsa’nın vaftiz yeri olarak kabul edilmekte. Bu yüzden de kutsal sayılmakta. 2015 yılından beri UNESCO tarafından Dünya Mirası Listesi’ne alınmış bir alan.

Alana ulaşabilmeniz için ücretsiz olan servisleri kullanmak zorundasınız. Servisle belli bir alana kadar gelinebiliyor. Yolun geri kalan kısmını ise gruplar halinde (rehber eşliğinde) yürüyerek katediyorsunuz.

Bu bölge için 1967 yılında 6 Gün Savaşları yaşanmış. Sonrasında da bölgeye mayınlar döşenmiş. İsrail Ürdün Barış Antlaşması’nın 1994 yılında imzalanması ile alan mayınlardan arındırılmış, turist ve hac ziyaretine açılmış. Her yıl 6 Ocak’ta, Hz. İsa’nın vaftizini kutlamak için yapılan Epifani bayramı nedeniyle buraya binlerce kişi gelmekte.

Vaftiz bölgesinde bulunduğumuz zamanlarda İsrail tarafında hareketlilik vardı. Vaftize denk gelmemiz bizim için farklı bir deneyim oldu

Bu bölgeye giriş ücreti 12 JOD. Eğer Jordan Pass’i avantajlı ücretle aldıysanız 8 JOD gibi bir ücrete girebiliyorsunuz.

Artık Ürdün’ün Ölü Deniz’ine geçebiliriz.

Ölü Deniz

Dünyanın en alçak noktası nerede biliyor musunuz? Bu unvanın sahibi, deniz seviyesinin yaklaşık 400 metre altında olması ile Ölü Deniz. Lut Gölü ise Ölüdeniz’in diğer adı.

Gölün bir özelliği daha bulunmakta. Yüzde 30’un üzerindeki tuzluluk oranı ile dünyanın en tuzlu göllerden biri. Oldukça yüksek olan tuz oranı suda batmanızı da engellemekte. Bu haliyle çok ilginç görüntüler ortaya çıkmakta. Su yüzeyinde hiç efor sarf etmeden gazetenizi, kitabınızı okuyabilirsiniz.

Göl kenarında bazı plajlar bulunmakta. Ancak girişler ücretli. En az 15 – 20 JOD gibi bir ücretten bahsediliyor. Biz plaj yakınlarında bir yerde girmeyi denedik. Yüksek tuz oranından dolayı özellikle vücudumuzun bazı bölgelerinde yanma hissi oldu. Girmemizle çıkmamız bir oldu diyebilirim. İnsanlar saatlerce burada nasıl kalıyor anlamış değilim. Başınızı suya sokmamanız gerektiğini bu vesileyle hatırlatayım

Bu arada Ölü Deniz’den çıkarılan minerallerin sağlığa iyi geldiği düşünülmekte. Çevrede gölden çıkarılan minerallerden yapılan güzellik ürünlerine ulaşabileceğiniz pek çok merkez bulunuyor. Ayrıca plajlarda bulunan çamurla da çamur banyosu yapabiliyorsunuz.

Üzülerek söylemeliyim ki, Ölü Deniz de diğer doğal kaynaklar gibi yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Yıllar geçtikçe suyu azalan göl, kuruma yolunda ilerliyor.

Ölü Deniz sonrası hedefimiz Wadi Mujib’di.

Wadi Mujib

Günün son aktivitesi, belki de en merak edileni. Wadi Mujib Amman’a 90, Madaba’ya 60 kilometre uzaklıkta bir kanyon. İçinden nehir geçmekte. Ülkemizdeki Saklıkent’in çok gelişmiş versiyonu diyebilirim.

Kanyonda dört farklı parkur bulunmakta. Bizim gibi amatörler için en kolayı ve yapılabiliri Siq Trail denilen parkur. Diğerleri için rehber gerekiyor. Siq Trail hızınıza göre 2-3 saat sürmekte.

Parkur için bazı öneri ve uyarılarım olacak. Öncelikle yürüyeceğinizi, tırmanacağınızı ve suya gireceğinizi bilmelisiniz. Bunun için sıkı bir ayakkabı ya da su ayakkabısı tercih etmelisiniz. Kıyafetiniz yüzmeye uygun bir kıyafet olmalı. Parkur boyunca takmak zorunda olacağınız can yeleklerini de hatırlatayım.

Böylesi muhteşem bir atmosferi kayıt altına almak istersiniz herhalde Suya tamamen gireceğinizi düşünürsek yanınıza cep telefonu için su geçirmez kılıf ya da aksiyon kamerası almanız gerekiyor.

Bazı yerleri tırmanmak gerçekten zorlayıcı olabilmekte. Bunun için halatlar konulmuş. Bazı yerlerde halatlar da yeterli olmuyor, görevli arkadaşlar yardımcı oluyorlar.

Siq Trail parkurunun bittiğini küçük bir şelaleye ulaştığınızda anlıyorsunuz. Her güzel şey gibi bu yolculuğun sonu da burası  Aynı yolu dönmeniz gerekiyor. Ancak kısıtlama yok, isterseniz ve zamanınız varsa birkaç kere aynı parkuru bitirebilirsiniz

Wadi Mujib Nisan başından Ekim ayı sonuna kadar ziyaretçilerine açık. Diğer aylar için izin almak gerekiyor.

Hayatımın en güzel deneyimlerinden biri diyebilirim. Uzun zamandır bu kadar eğlendiğimi hatırlamıyorum. Giriş ücreti 21 JOD. İsterseniz 5 JOD karşılığı ayakkabı kiralayabiliyorsunuz. Her kuruşuna değeceğini tekrar vurgulamak istiyorum

Maceraya doyduğumuz günün ardından konaklama için Madaba şehrine dönmemiz gerekiyordu. Kullandığımız yol üzerinde Ölü Deniz Müzesi yer almakta. Bu müzede Ölüdeniz’i panoramik olarak seyredebilir, muhteşem gün batımına çay – kahve eşliğinde tanık olabilirsiniz.

Aynı yolun yakınlarında Ma’in Hot Springs adında bir bölge var. Burası sıcak kaynak suların havuzlara döküldüğü bir yer. Giriş ücreti 15 dinar (Yemek yiyeceğinizi söylerseniz para almıyorlarmış, söyleyip söylememek size kalmış ). Halka açık yere ekstra ücret ödemezken havuzun olduğu otel artı ücret alıyormuş. Wadi Mujib’den sonra ilgimizi çekmediği için ve o kadar ücret ödemek istemediğimizden ötürü burayı pas geçtik. Mozaikler Şehri Madaba’ya vardık.

Bahsettiğim yerlerin haritadaki konumunu da şöyle bırakayım.

Gezmek Güzel Şey & Hayat Gezince Güzel

Amman, Ürdün’ün en büyük şehri ve başkenti. Dünyanın en eski şehirlerinden biri olan Amman, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış bir kent.

Böylesine tarihi olan bir şehir için günümüzde çok güzel şeyler söylemek mümkün değil. Şehir merkezi biraz kalabalık. Trafik anlamında kaos hakim. Yayaya saygı yok. Şehir içi ulaşım pek gelişmemiş. Bunların yanında güvenlik anlamında bir sıkıntı gördüğümü söyleyemem.

Amman Gezilecek Yerler

Roma Amfiyatrosu: Şüphesiz başkentte en fazla ziyaret edilen yer. M. S. 2. yüzyılda yapılan tiyatro, 6000 kişi kapasiteli.  Oldukça etkileyici görünüme sahip olan tiyatro, ziyaret haricinde konserler gibi kültürel etkinliklere de ev sahipliği yapıyor. Giriş ücreti 2 Ürdün Dinarı. Jordan Pass sahiplerine ücretsiz.

Tiyatronun yan taraflarında bulunan Folklor Müzesi ve Ürdün Popüler Gelenekler Müzesi de ilgisi olanlar için tercih edilebilir. Müzik ve benzeri şovlar için inşa edilmiş Odeon binası ise tiyatronun hemen yanında yer alıyor.

Roman Nymphaeum: Roma döneminde adı “Philadelphia” olan Amman’ın o dönemdeki ana çeşmesi. Amfitiyatro ile aynı dönemde yapılan Nymphaeum, tiyatroya oldukça yakın konumda bulunuyor.

Amman Kalesi (Amman Citadel): Amman’ın en yüksek tepelerinden birine kurulmuş kalenin tarihi çok eski çağlara dayanıyor. Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, birçok kez yeniden inşa edilmiş. Roma, Bizans, Emevi gibi egemenliklere şahitlik etmiş. Kalenin en önemli yapısı olarak Roma döneminden kalma Herkül Tapınağı gösterilmekte. Bu yapının tarih boyunca tamamlanmadığı söylenmekte.

Kalenin içinde kalan bir diğer önemli yapı Emevi Sarayı. 720 yılında yaptırılmış. Kubbeli bir girişe sahip.

Bölgede bir de Arkeoloji Müzesi bulunuyor. Kaleye gelmişken 1951 yılında hizmete açılan bu müzeyi de gezmeniz tavsiyemdir.

Kalenin birçok noktasından Amman şehrini fotoğraflayabilirsiniz. Tepeden Roma Tiyatrosu ve Odeon rahatlıkla görülebilmekte.

Kalenin giriş ücreti 3 Ürdün Dinarı. Jordan Pass sahiplerine ücretsiz.

Grand Husseini Cami: Adını, Arap İsyanı’nı başlatıp, kendini Hicaz Kralı ilan eden Şerif Hüseyin’den alan cami 1924 yılında inşa edilmiş. Eski bir caminin yerine tekrar yapılmış. Merkezi konumda, önünde birçok seyyar satıcı görmeniz mümkün.

Rainbow Caddesi: Amman’ın ünlü caddesi. Genelde gençlerin takıldığı kafe ve restoranlar bulunuyor. Özellikle akşamları oldukça hareketli. Trafiğe açık olmasa daha iyi olabilirmiş.

Ürdün Müzesi: Ürdün’ün en büyük müzesi. 2014 yılında inşa edilmiş. İnsanlık tarafından şimdiye kadar yapılmış en eski insan heykelleri dahil birçok arkeolojik esere sahiplik yapan müzenin giriş ücreti 5 Ürdün Dinarı.

Kral I. Abdullah Camii: Bağımsız Ürdün’ün ilk kralı olan I. Abdullah’ın adını taşıyan cami, 1989 yılında tamamlanmış. İlginç minareleri ve mavi kubbesiyle dikkatleri çeken yapı avlusuyla beraber yaklaşık 10 bin kişiye hizmet vermekte.

Ortodoks Patrikhanesi: Caminin hemen karşısında bir Ortodoks Patrikhanesi bulunuyor. Ülkenin yaklaşık yüzde 90’ı Müslüman olsa da, Hıristiyanların da azımsanmayacak kadar olduğunu söylemekte fayda var.

Kral Hüseyin Cami: Burası Ürdün’ün en büyük camisi. Şehir merkezinin yaklaşık 15 kilometre batısında yer alan cami, 2005 yılında inşa edilmiş. İhtişamlı yapısıyla dikkatleri çeken cami kare planda ve 4 minaresi bulunuyor.  Caminin yakınında Otomobil Müzesi yer alıyor.

Kraliyet Otomobil Müzesi: Araba severler için müthiş bir müze. Kral Abdullah’ın isteği ile 2003 yılında açılan müze, eski araçlardan en modern araçlara, motosikletlere uzanan geniş bir yelpazede modellere sahip. Wadi Rum’da çekilen “The Martian (Mars)” filmindeki uzay aracı da bu müzede sergileniyor.  Giriş ücreti 3 Ürdün Dinarı. Müzenin hemen yanında bir de Çocuk Müzesi bulunuyor.

Abu Darwish Cami: Dış mimarisi oldukça ilgi çekici olan cami, Amman’ın en güzel yapılarından. 1961 yılında siyah beyaz taşlar kullanılarak inşa edilen eser, görülmesi gereken yerlerden.

Yedi Uyurlar Mağarası: Dünyanın 33 farklı yerinde, Eshab-ı Keyf’in 309 yıllık uykuya daldığı iddia edilen mağaralar bulunmakta. Bunlardan biri de Amman’da bulunuyor. Mağaranın olduğu her yer gibi burada da Eshab-ı Keyf’in kendi ülkelerinde uykuya dalındığı görüşünü savunulmakta. Yedi Uyurlar Mağarası’nın dördünün de ülkemizde olduğunu hatırlatayım.

Salt Türk Şehitliği: Salt, Amman’ın yaklaşık 30 kilometre doğusunda bir kent. Burası Osmanlı zamanında Ürdün’deki merkez imiş. Birinci Dünya Savaşında İngilizlerle yapılan çatışmalar sonucu şehit olanlar için burada bir şehitliğimiz bulunuyor.

Şehitliğin yakınında bir mağara bulunuyor. Bu mağarada şehitlerimizin naaşları bulunmuş. Burada temsili bir kabir bulunmakta. Bize bu yerleri orada görevli, çat pat Türkçe bilen Mısırlı bir abimiz gezdirmişti.

Salt şehrinde bir de arkeoloji müzesi ve Abu Jaber Müzesi bulunuyor. Müzeseverler buraları değerlendirebilir.

Vaktiniz ve ilginiz varsa Amman’ın doğusunda birçok çöl kaleleri bulunuyor. UNESCO Listesi’ndeki Kuseyr Amra, Arap Ayaklanması’nın öncülerinden Lawrence’in operasyonlarını yönettiği Azrak Kalesi ile Qasr Al-Hallabat ve Qasr al-Kharaneh gezilecek yerler arasında.

Amman’a Nasıl Gidilir?

Ülkemizden başkent Amman’a her gün direkt seferler bulunmakta. Türk Hava Yolları ve Ürdün Kraliyet Havayolları İstanbul’dan, Pegasus ise Ankara’dan uçuşlar düzenliyor.

Amman’da Kaç Gün Kalınır?

Sadece Amman merkezi gezecekler için 1 gün yeterli olur diye düşünüyorum. Salt bölgesine, kuzeydeki Jerash kentine gidecekler +1 gün daha konaklamaları mantıklı olacaktır.

Amman Konaklama

Sydney Hotel: İki gün konakladığımız otel merkeze ve Roma Amfitiyatrosu’na yakın sayılabilecek konumuyla, kahvaltısı ve odasının temizliğiyle bizden geçer not aldı. Tek sıkıntısı araçla otele giderken haritanın bizi yanlış yönlere sokmasıydı

Amman Yemek

Ülke Müslüman olduğu için yemeklerden yana endişe duymadık. Yöresel yemeklerin yanında “shawarma” adı verilen döner, çoğunlukla tercih ettiğimiz öğün oldu.

Al Quds: Ülkenin yöresel lezzetlerinden olan Maklube’yi burada denedik. Hayal kırıklığına uğradığımızı söylemeliyim. Restoran tercihiniz bu mekan olacaksa farklı tatlar denemenizi öneririm.

Habibah Künefe: İnsanların künefe için sıraya girdiği bir yer burası. Buraya gelmeden önce de o kadar güzel yorumlar okuduk ki; künefe seven biri olarak buraya gelmemek olmazdı. Ücreti orta karar, ancak tadı bizim damak zevkimize uymadı.

Mr. Krepe: Rainbow Street’te dolanırken fark ettiğimiz bu kafede waffle denedik. Lezzet olarak güzel olsa da, porsiyonu azdı ve ücreti fazlaydı.

Başkent Amman’dan sonraki hedefimiz kuzeydeki Jerash Antik Kenti’ni görmekti…

Dip Not: Başkent Amman, ülke genelinde turistik anlamda en geri kalan şehir olabilir. Ürdün, aslında çok turistik bir ülke.

Gezmek Güzel Şey & Hayat Gezince Güzel

Batum Hakkında

Gürcistan’ın Türkiye sınırındaki kıyı şehri olan Batum, gece hayatı ve kumarhaneleri nedeniyle vatandaşlarımız tarafından sıkça tercih edilen bir lokasyon. Tabi bunda sadece kimlikle ülkeye girilebiliyor olmanın etkisi büyük.

Asya kıtasında, ülkemize yakın, Avrupai bir şehir havası arıyorsanız oklar Batum’u gösterecektir.

Batum Gezilecek Yerler

Gezilecek yerlere geçmeden önce küçük ama önemli bir uyarı: Batum’daki Türklere fazla güvenmeyin

Avrupa Meydanı: Batum’un meydanları oldukça meşhur. Onların en başında şehrin ana meydanı olan Avrupa Meydanı geliyor. Farklı mimarilerdeki güzel binaların çevrelediği meydanın ortasında altın post tutan Kolhisli prenses Medea heykeli bulunuyor.

Acara (Batum’un da içinde olduğu özerk cumhuriyet) topraklarında bir zamanlar Kolhis medeniyetinin varlığına inanılmaktadır. Oldukça pahalıya mal olan bu heykel ile Yunan mitolojisine gönderme yapılmış.

Astronomik Saat: Gürcistan Ulusal Bankası’nın eski binasında bulunan saat, Almanya’da yapılmış. Saat sadece güncel zamanı değil, güneşin, ayın, gezegenlerin konumu gibi astronomik bilgileri de göstermekte. Bu saat, Prag’da bulunan astronomik saatin bir benzeri.

Piazza Meydanı: Gürcistan’da İtalya havası almak istiyorsanız adres bu meydan. İtalyan stil yapılan meydan 5700 metrekare alana yayılmış. Meydanın ortasında mozaikler, etrafta ise birçok kafe, restoran ve otel bulunuyor. Batum’un en popüler ve turistik noktalarından bir tanesi.

St Nicholas Kilisesi: Piazza Meydanı yakınındaki kilisenin yapımına Rumlar tarafından 1865 yılında başlanmış. Osmanlı padişahından çanları olmaması şartıyla izin alınan yapıya Osmanlının şehirdeki hakimiyeti bitince çan eklenmiş. Kilise inşaatındaki taşlar benim memleketten (Trabzon) getirilmiş. Günümüzde Ortodoks kilisesi olarak hizmet vermekte.

Ermeni Apostilik Kilisesi: Orijinali ahşaptan yapılma olan kilise, çok geçmeden 19. yüzyılın sonlarında yeniden yapılmış. Sovyet Rusya döneminde planetaryum olarak işlev görev bina, 1992 yılından sonra kilise olarak hizmet vermeye başlamış. Bina güzel bir mimariye sahip.

Batum Bulvarı: Sahil şeridine paralel uzanan bulvar, toplam 7 kilometre uzunluğunda. Yapımına 19. yüzyılın sonlarında başlanan bulvarda palmiyeli yollar, kafeler, çeşmeler, heykeller, parklar bulunuyor.

Bulvar, “eski” ve “yeni” olmak üzere ikiye ayrılmış. “Yeni bulvar” kısmında kalan Müzik eşliğinde güzel görüntüler sunan Dans Eden Fıskiyeleri akşam saatlerinde izlemenizi öneririm. Ayrıca yapay bir göl olan Nurigeli Gölü’ne de uğrayabilirsiniz.

Miracle Park (Mucize Parkı)

Burası için Batum’un kalbinin attığı yer desek yanlış olmaz. Şehrin önemli yapılarını barındıran park, sahil kenarında yer alıyor. Bu bölgede yapabileceğiniz bazı aktiviteler bulunuyor. Bisiklet kiralama, ginger ile gezme, sürat teknesine binme, parasailing ve jetski bunlardan birkaçı.

Miracle Park içinde yer alan bazı yapılardan bahsedeyim

Ali ve Nino Heykeli: Batum’un simgelerinden olan heykel, birbirine kavuşamayan iki gencin hikayesini anlatıyor. Sovyet istilası nedeniyle ayrı düşen Müslüman Azerbaycanlı genç ile Hristiyan Gürcü kızın hikayesi heykeltıraş Tamara Kvesitadze tarafından ölümsüzleştirilmiş.

Oldukça yavaş hareket eden 7 metre yüksekliğindeki heykeller, on dakikada bir birbirinin içinden geçiyor. Sabırlı olursanız güzel fotoğraflar yakalayabilirsiniz

Batum Feneri: Geçmişte Osmanlılar ve Rumlar tarafından fenerler inşa edilmiş olsa da, günümüzdeki fener 1882 yılında Fransızlar tarafından yapılmış. Sekizgen biçimde ve 21 metre yüksekliğe sahip.

Dönme Dolap: Şehre tepeden bakmak ve denizi izlemek için güzel bir aktivite. Yüksekliği 55 metre olan dönme dolap, 250 kişi kapasiteli. Bir turu yaklaşık 10 dakikada tamamlıyor, ücreti 5 Lari.

Alfabe Kulesi: Batum’un en ilginç yapılarından biri bu kule. 130 metre yüksekliğinde, Gürcü alfabesinin 33 harfini DNA sarmalı şeklinde bizlere sunuyor. Panoramik manzarası için 8 Lari karşılığında asansörle kulenin tepesine çıkabiliyorsunuz. Kulenin gece ışıklandırması da oldukça güzel.

Chacha Saat Kulesi: İzmir’deki saat kulesinin bir benzeri de Batum’da bulunuyor. Osmanlı stilindeki kule, 25 metre yüksekliğinde ve dört çeşmeye sahip. İsmindeki “Chacha” Gürcülerin yerel bir içkisi. Yaz aylarında her gün saat 19 da kulenin çeşmelerinden ücretsiz olarak bu içki akmaktaymış.

Tiyatro Meydanı: Sırada bir diğer güzel meydan var. Eski Sovyet evleriyle çevrili meydan adını alanda bulunan tiyatro binasından alıyor.

Meydanın ortasında altın kaplamadan yapılma denizlerin ve okyanusların tanrısı Neptün heykelli bir çeşme bulunuyor.

Batum Kulesi Dönme Dolabı: Dünyada türünün ilk örneği olarak gösterilen dönme dolap, gökdelenin içinde yer alıyor. Yaklaşık 100 metre yükseklikte ve 40 kişi kapasiteli.

Meryem Ana Kilisesi (Virgin Mary Church): Göz alıcı bir dış mimariye sahip kilise, Neo – Gotik tarzda 19. yüzyılda yapılmış. İlk başta Katolik kilisesi olarak inşa edilen yapı, Sovyetler Birliği zamanında farklı amaçlara hizmet etmiş. Son olarak Ortodoks Kilisesine devredilmiş.

Up&Down Restorant (White Restoran): İlginç mimarisi ile dikkati çeken yapı dıştan bakıldığında ters gibi durduğu için “Ters Ev” olarak adlandırılıyor. Restoranın içi hakkında bir fikrim yok. Deneyimleyenler beni de aydınlatsın

Orta Cami: Batum’da yer alan tek cami. 1800 lü yılların sonlarında yapılmış. İnşa edildiğinde var olan camilerin arasında bulunduğu için “orta” ismini almış. Caminin çevresinde birçok Türk işletmesi bulunuyor.

Argo Teleferik: Batum’u kuşbakışı izlemek isteyenler, teleferik ile 250 metre yükseklikteki tepeye çıkabilirler. Çıkılan tepede manzaranın haricinde, restoranlar ve kafeler, alışveriş yapılabilecek yerler bulunuyor. Bana göre pek bir esprisi yok. Güneşin batışını izlemek için çıkılabilir. Gidiş – dönüş ücreti 15 Lari.

Botanik Bahçesi: Doğa severlerin çok seveceği bir yer burası. Yaklaşık 109 hektarlık alanı ile dünyanın en büyük botanik bahçelerinden biri. Merkeze uzaklığı 9 kilometre, Karadeniz kıyısında yer alıyor.

Parkta beş binin üzerinde bitki türü bulunmakta. Farklı ülkelerden ve kıtalardan getirilen bitkilerin sergilendiği bölümler mevcut.

Alan o kadar büyük ki, gezmek 2 – 3 saatinizi alabilir. Zaman kısıtlılığından dolayı parkta hizmet veren elektrikli araca bindik. Az da olsa Türkçe bilen abi bize aracı sürerken aydınlatıcı bilgiler verdi. Ayrıca bazı  yerlerde aracı durdurup fotoğraf çekilmesine izin verdi.

Elektrikli aracı süren abimiz sayesinde ilk defa gördüğüm bir çiçekten bahsetmek istiyorum. Adı “küstüm çiçeği” olan bu bitkinin dokunduğunuz bölgesi size küsüyor Kısa bir videosunu da paylaşıyorum.

Botanik bahçesine giriş ücreti 15 Lari. Elektrikli araçların fiyatı ise tek yön 5 Lari. Buraya ulaşmak için taksicilerle anlaşabilir ya da 31 numaralı minibüsleri kullanabilirsiniz.

Gonio Kalesi: Listenin sonunda sınırımıza sadece 4 kilometre uzaklıktaki kale var. Roma dönemine ait olan kale Batum’a ise 15 kilometre mesafede. On iki havarilerden biri olan Aziz Mathias’ın burada gömüldüğüne inanılmakta. Giriş ücreti 3 Lari.

Batum Ulaşım

Herhalde yurt dışında en kolay ulaşabileceğiniz yerlerden biri de Batum’dur. Doğu Karadeniz kıyısındaki şehirlerin tamamından kalkan otobüsler, günübirlik kalkan turlar ile şehre varabilirsiniz.

Bir diğer seçenek olan hava yolunda ise dikkat edilmesi gereken bir durum var. Batum’a yakınlığı nedeniyle Hopa Havalimanı’na bilet alırsanız eğer Hopa’da bir hava alanı olmadığını bilmenizi isterim Uçak Batum’a iniş yapıyor, fakat siz Hopa’ya gönderiliyorsunuz. Hopa’dan tekrar Batum’a giriş yapmanız gerekiyor.

Batum’da Kaç Gün Kalınır?

Aslında Batum’u gezmek için dolu dolu 1 gün yeterli. Ancak sakin bir şekilde gezmek isteyenler için 2 gün tavsiye ediyorum.

Batum Konaklama

Batum deniz kenarında, tam bir turizm şehri olduğu için birçok lüks otele sahip. Sheraton, Radisson Blu, Hilton bunlardan birkaçı.

Tabi ki, lüks tercihler haricinde birçok hostel imkanı da bulunmakta. Sahil kenarına ve merkeze oldukça yakın konumdaki TJ+ Hostel, Batum’da konaklayabileceğiniz adres olabilir (Gece boyu disko sesimiz eksik olmasa da).

Batum Yemek

Gürcistan yazılarımın genelinde bahsettiğim gibi buraya geldiyseniz tercihiniz peynirli pide Khachapuri olmalı. Onun yanında “khinkali (hingel)” i denemenizi tavsiye ederim.

Böylelikle 9 gün süren Azerbaycan – Gürcistan gezimizin sonuna gelmiş olduk. Hepsine gitmemiş olsak da, Batum haritamı buraya bırakıyorum.

Diğer Gürcistan yazılarım için tıklayın

Gezmek Güzel Şey & Hayat Gezince Güzel

Gezeceğimiz yerlerin birbirine uzak olması sebebiyle araba kiralamış, yağmur sebebiyle bazı sıkıntılar çekmiştik. Bir önceki yazımda da bunlardan bahsetmiştim (tıklayın).

İmereti Krallığına başkentlik yapmış şehirde ilk gördüğümüz yapı Gelati Manastırı. Merkeze 9 kilometre uzaklıktaki manastır, 12. Yüzyılın başlarında Gürcistan Kralı IV. David tarafından inşa ettirilmiş.

Manastır ormanlık alan içinde, bir tepenin üzerinde yer alıyor. Çevresinin güzelliğinin yanı sıra, mimarisi ile de ziyaretçilerini etkilemeyi başarıyor. İçindeki farklı dönemlere ait freskler oldukça dikkat çekici.

Gürcistan’ın Altın Çağ mimarisinin olağanüstü örneklerinden biri olan Gelati Manastırı, 1994 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmış.

Havanın yağmurlu olması üzerine hostele döndük ve yağmurun biraz dinmesini bekledik. Akşam saatlerinde yağmur azalınca kendimizi Kutaisi sokaklarına attık. Şehir meydanda bir çeşme bulunuyor. Bu çeşme antik çağdaki Kolhis Krallığına ithaf edilmiş.

Çeşmenin arkasında bulunan güzel yapı ise, Meskhishvili Tiyatrosu. Buradan bedava yürüyüş turları da başlıyor. Zamanınız varsa şehri yerel birinden dinleyin derim. Bu arada bedava dediğime bakmayın, tur sonunda bahşiş bekleniyor Linke tur lideri Akaki’nin Facebook sayfası ve telefonunun olduğu sayfayı bırakıyorum (tıklayın).

Ertesi gün ilk hedefimiz Sataplia Mağarası ve Doğa Koruma Alanı. Şehir merkezinin 10 kilometre kuzeyinde kalan alanı gezerken size İngilizce bilen bir rehber size eşlik ediyor.

Burayı en ilginç kılan kısım, fosilleşmiş dinozor ayak izlerinin bulunması. Çağlar önce nesli tükenen dinozorların ayak izlerine tanık olmak güzel bir deneyim. Alanda hareket eden dinozor maketleri de bulunuyor.

Sataplia’da 900 metre uzunluğunda bir mağara, yürüyüş yapabileceğiniz ormanlık alan, manzarayı seyre dalabileceğiniz cam teras gibi yerler mevcut.

Sataplia’ya giriş ücreti 17,25 Lari (rehber dahil). Ulaşım için Yeşil Market (Green Market – Bazaar) bölgesinden kalkan 45 numaralı minibüsleri kullanabilirsiniz.

Bagrati Manastırı: Turkuaz rengiyle insanı etkileyen manastır, şehir merkezinde bir tepeye kurulmuş. İsmini dönemin kralı III. Bagrat’tan alan yapı 11. yüzyılda inşa edilmiş. Dış mimarisi oldukça güzel, ancak iç kısmında pek bir eser bulunmuyor.

Manastır, günümüze kadar pek çok kez onarım görmüş. Gelati Manastırı ile birlikte 1994 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınan manastır, geçirdiği büyük restorasyonlar yüzünden 2017 yılında listeden çıkarılmış.

Motsameta Manastırı: İlginç hikayelere ve efsanelere konu olan Motsameta Manastırı, şehrin 6 kilometre kuzeydoğusunda bulunuyor. David ve Konstantin adındaki iki kardeşin düşmana karşı burada savaştığı ve işkence görüp öldüğü söylenmekte. Bu yüzden adına Gürcüce “şehit” anlamına gelen “Motsameta” verilmiş.

Manastır Kral Bagrat tarafından 11. yüzyılda inşa edilmiş ve 19. yüzyılda genişletilmiş. Gelati Manastırı ile arasında bir tünel olduğu rivayet ediliyor.

Prometheus Mağarası: Biz gittiğimizde şiddetli yağmur sebebiyle ziyarete kapanmıştı. Sataplia’daki mağaradan çok daha uzun ve güzel olduğu söyleniyor. Mağaranın içinde 1 saate yakın yürüyüş ve 15 dakika botla gezinti yapabiliyorsunuz. Mağaraya giriş ücreti 23 Lari. Botla gezinti yapmak isterseniz o da 17.25 Lari. Ayrıca evlilik seromonisi de yapılabiliyormuş, onun da ücreti 115 Lari. Özel aracınız yoksa, ulaşım için önce Tskaltubo’ya gelip oradan mağaraya giden minibüsleri kullanmalısınız.

Bunların haricinde Kutaisi sınırlarında çok güzel iki tane kanyon bulunuyor.

Okatse Kanyonu: Kutaisi’ye 50 kilometre uzaklıkta. Çok güzel yürüyüş rotası mevcut. Yaklaşık 6 kilometre kuzeyinde Kinchkha Şelalesi var. Kanyona giriş ücreti 17.25 Lari.

Martvili Kanyonu: Bu kanyon da Kutaisi’ye yaklaşık 50 kilometre uzaklıkta. Gezilebilecek parkuru kısa, botla gezme imkanı bulunuyor. Giriş ücreti 17.25 Lari. 300 metrelik bot turu 15 Lari. Mayıs ve Eylül arasında dalış yapmak isterseniz 57.5 Lari. Evlilik seromonisi 100 Lari

Kutaisi Konaklama

Hostel Mandaria: Batum ve Tiflis minibüslerinin kalktığı caddede bulunan hostelden merkeze ulaşım 1 ve 2 nolu otobüslerle sağlanıyor. Temiz, rahat bir konaklama yeri. Ancak havlular ücretli. İşletme sahibi ise aşırı ilgili biri. Bize çok yardımı dokunmuştu.

Kutaisi Yemek

İstanbul Restaurant: Yemek konusunda içimiz rahat olsun düşüncesiyle gittiğimiz Türk lokantası. Lezzet orta karar, fiyatlar biraz pahalı.

Kutaisi’de yaşadıklarımız ve diğer sorunlardan dolayı geçirdiğimiz zamanı pek verimli kullandığımızı söylemek mümkün değil. Gezilerde her türlü olasılığı dikkate almak gerekiyor. Yine de her zaman dediğim gibi…… Artık Batum’la turumuza son verebiliriz.

Gezmek Güzel Şey & Hayat Gezince Güzel

Gezimiz süresince güzel olan hava Kutaisi’ye girince bir anda bozuldu, öğle saatlerine doğru oldukça şiddetli yağış bastırmaya başladı. Biz de hostelimiz Mandaria’da mahsur kaldık, moral bozukluğu ile yağmurun dinmesini beklemeye koyulduk. O süreçte yağmur dineceği zaman ne yapacağımız hakkında fikir alış-verişi yapıyorduk. Zaman ilerliyordu ve bir an önce araba kiralamamız gerekiyordu. Hostel sahibinden yardım istedik. Bir telefon görüşmesi yapıp bizi bir otele yönlendirdi. Otele ulaştığımızda bize iki seçenek sundular. Ya 2000 model bir Passat’ı seçecektik ya da direksiyonu sağ tarafta olan Passat’tan birkaç yıl yüksek modelli bir aracı…Trafiği bizim gibi olan Gürcistan’da sıkıntı yaşamamak için Passat’ı kiralamaya karar verdik. Aklımızdaki bir diğer soru da, Gürcistan’daki kiralanan araçların neden bu kadar eski olduğuydu. Tiflis’te de 2010 model Hyundai Getz kiralamıştık.

Oldukça yaşlı arabamızla Kutaisi sokaklarında akşam turu attıktan sonra otelimize döndük. Sabah ilk işimiz Prometheus Mağarası’na gitmekti. Güzel manzaralar eşliğinde Tskaltubo bölgesine geldiğimizde, yolda oluşan bir göletle karşılaştık. Dün yağan şiddetli yağmur bu bölgede birikinti oluşturmuştu.

Bekir abi ve Özgün önde, ben arka koltukta burayı geçip geçemeyeceğimizi tartıştık. Son karar arabanın bu su birikintisini geçebileceği oldu. Araç birikintinin ortalarına geldiğinde ise korktuğumuz başımıza geldi ve araba durdu Artık çalışmıyordu. Ayrıca birikinti tahmin ettiğimizden daha derindi ve su araç içine az da olsa girmişti. Ne yapacağımız hakkında en ufak bir düşüncemiz yoktu.

Bizi gören diğer araçlar bu yolu kullanmayıp yolunu değiştiriyordu. O ara bir polis aracı da geldi. Çevredekilerle beraber yardım etme istekleri belliydi. Çeki demiri bölümünü kullanarak arabayı çekme fikri en uygun olanıydı. Ancak bir türlü uygun aparat bulunamadı. Fazla geçmeden polis aracı da bölgeden ayrılmıştı. Sonra bizimkilerin aklına arabayı itmek geldi. Bekir abi ve Özgün şortlu oldukları için araçtan indiler ve boşa alınan aracı geriye doğru itmeye başladılar. Bu fikir işe yaramıştı ve araba sudan kurtulmuştu. Hemen arabayı çalıştırmayı denedik, ancak egzoza kaçan su yüzünden bu mümkün değildi.

Bizim araba için uğraştığımızı gören bölgedeki vatandaşlar da yanımızda toplanmaya başlamıştı. Yaşı 14 – 15 olan bir kız iyi İngilizcesi ile bize yardımcı olmaya çalışıyor, büyüklerinin çevirisini yapıyordu. İnsanların bize yardım etme isteği bizde şaşkınlık uyandırmıştı. Gerçekten çok ilgiliydiler. Çevredekilerin de yardımıyla aracın sol ön tekerini toprak bir yükseltiye çıkarttık. Şimdi yapmamız gereken egzozdaki suyu boşaltmaktı. Defalarca denemenin ardından arabayı çalıştırmayı başardık. Bizi bırakın diğer insanlar da en az bizim kadar sevinmişti bu duruma

Artık gidebilirdik. Bölge halkına şükranlarımızı sunup yola çıkacakken farkına vardığımız yeni bir durum moralimizin bozulmasına sebep oldu. Aracımızın ön tarafındaki plaka yoktu. Su birikintisinin oralarda bir yerde olmalıydı. Hemen plaka arayışlarına başladık. Çalışmalara yardımsever gençler de katıldı Ancak ne kadar bakındıysak da plakayı bulamadık. Durumu arabayı kiraladığımız otele anlatırız diye düşünerek Tskaltubo’dan ayrılmaya karar verdik.

Hedefimiz Prometheus Mağarası idi ama yağmurun etkisinden dolayı Sataplia’ya gitmeye karar verdik. Sataplia yolunda tek tük araçla ve insanla karşılaştık. Bu insanların ortak noktası ise dehşete düşer şekilde arabamızın plaka bölümünü gösteriyor olmalarıydı. Demek ki plakasız araç Gürcistan’da çok sıkıntılı bir durumdu. Aldığımız bu tepkiler bizde de endişe uyandırmıştı. Sataplia gezimiz dönüşü tekrar Tskaltubo’ya uğrayıp plakayı aramanın mantıklı olduğuna kanaat getirdik.

Tskaltubo’ya geldiğimizde göletin sularının epey çekildiğini gördük. Ben gölet başında aramaya başlarken, bizimkiler bize yardım eden ailenin evine doğru yöneldi. Benim çabalarım sonuçsuz kalırken güzel haber Özgün’den geldi. Genç arkadaşlardan biri plakayı bulmuştu Bir kez daha teşekkürümüzü ederken çekilen fotoğrafları atabilmek adına başta bahsettiğim kızın Facebook adresini aldık. Adının da Marta olduğunu o zaman öğrendik.

Marta ve yanındakilere veda ederken bizi son bir sorun daha bekliyordu. Plaka bizdeydi ancak yerine takılı değildi. Merkeze dönmeden önce bunu halletmeliydik. Bu sefer şansımız yaver gitti ve merkeze varmadan bir sanayi yeri bulduk. Plakamızı taktırdık ve ücret ödemeden merkeze döndük.

Merak eden olur belki diye söyleyeyim, Prometheus Mağarası’na da uğradık. Gerçekten yağmur nedeniyle mağarayı ziyarete kapatmışlardı

Gezmek Güzel Şey & Hayat Gezince Güzel

Mtskheta

Şehir, başkent Tiflis’in 25 kilometre kuzeyinde yer alıyor. Kura ve Aragvi Nehirlerinin birleştiği noktada yer alan tarihi kent, dini açıdan da büyük öneme sahip. Gürcülerin Hristiyanlığı kabul ettiği yer olan Mtskheta, Gürcü Ortodoks Kilisesi’nin merkezi. Şehir, Gürcistan’daki Hristiyan mimarisinin en önemli eserleri olarak gösterilen yapılara da ev sahipliği yapıyor.

Samtavro Manastırı: İberia Kralı III. Mirian tarafından yaptırılan manastır, 11. yüzyılda tekrar inşa edilmiş. Tarih boyunca depremlere ve restorasyonlara maruz kalan manastırdaki freskler de 16.-17. yüzyıllarda yapılmış. Manastırın kurucusu Mirian ve eşinin mezarları da manastırda bulunuyor.

Svetitshoveli Katedrali: Burası şehrin en ihtişamlı yapısı. Mevcut yapı 11. yüzyıldan kalma, ancak tarihinin 4. yüzyıla kadar uzandığı bilinmekte.

Gürcü krallarının taç giyme yeri olan katedralin içinde bazı freskler ve ikonların yanı sıra kralların mezar yerleri de bulunuyor. Tiflis’in kurucusu kabul edilen Kral Vahtang Gorgasali’nin mezarı da bu katedralde.

Katedrali ziyaretimiz sırasında ilginç bir deneyim yaşadık. Bir bebeğin vaftiz edilmesine tanık olduk. O görüntüleri de sizinle paylaşayım

Jvari Manastırı, dağın tepesine kurulmuş 6. yüzyıl Ortodoks manastırlarından. Muhteşem bir Mtskheta manzarasının yanı sıra Kura Nehri’nin Aragvi Nehri ile birleşimini manastırın bulunduğu tepeden izleyebilirsiniz.

Samtavro Manastırı, Svetitshoveli Katedrali ve Jvari Manastırı kompleksi 1994 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmış.

Mtskheta adına son gördüğümüz yapı Bebristsikhe Kalesi. Orta Çağ eseri olan kale, 2004 yılında Gürcistan Ulusal Öneme Sahip Kültür Anıtları listesine dahil edilmiş. Bu çevreye yakın ancak bizim görmediğimiz güzel bir mimariye sahip Tsilkani Katedrali’ni de ziyaret edebilirsiniz.

Mtskheta bölgesinden ayrılıp, Aragvi Nehri eşliğinde kuzeye doğru yolculuğa başladık. Nehir bazen o kadar güzel renge bürünüyordu ki, durup fotoğraf çekmeden yapamadık

Mtskheta’dan yaklaşık 45 kilometre sonra Ananuri Kalesi önündeydik. Burası bir kompleks yapı. Kalenin yanında iki de kilise bulunuyor. Tarih boyu birçok savaş gören kalenin tarihi 13. yüzyıla dayanıyorken, kiliseler 17. yüzyıl eseri. Kilise duvarlarındaki yazıtlar ve işlemeler oldukça ilgi çekici.

Yol üstündeki bu kale kompleksine giriş ücretsiz.

Kalenin dış tarafında bulunan tezgahlardan hediyelik eşya alabileceğiniz, geleneksel giysileri giyerek fotoğraf çekilebilirsiniz. Tabi ki ücretiyle

Kaleden sonra kuzeye doğru devam ederken ilginç kareler peşimizi bırakmıyordu. Tıpkı bu tünel gibi. Bir benzerinin (minnağının) Trabzon – Zigana’da olduğunu hatırlatayım.

Yolumuzun üzerindeki durak noktalarımızdan biri de, Gudauri İzleme Noktası. Burada 1783 yılında Rusya ve Gürcistan arasında imzalanan Georgievsk Anlaşmasını’nın 200. yılı anısına yapılan bir anıt bulunuyor. Anıtın bulunduğu bölgede yiyecek-içecek ve hediyelik eşya satan tezgahlar bulunmakta.

Anıt o kadar güzel bir yere kurulmuş ki, seyretmeye doyamıyorsunuz. Yolunuz Kazbegi taraflarına düşerse burada mola vermeyi unutmayın derim.

Burasının bizim hafızamızda yer etmesinin bir diğer sebebi de karşı tepede bulunan birçok atlı kişinin bayrak taşıyor olmasıydı. Yakından baktığımızda burada bir film çekildiğini anladık. Hala daha filmin ismini bilmiyoruz

Kazbegi

Terek Irmağı’nın bize sunduğu muhteşem manzaralar eşliğinde, süzüle süzüle Kazbegi’ye doğru yol aldık. Sonunda merkez kasaba olan Stepantsminda’ya vardık. Burası bir sürü otelin, misafir evinin, kafe ve restoranların bulunduğu bölge.

Tepeye çıkmak için özel aracınızı kullanabilirsiniz, ancak yol buna izin vermeyebilir (Tepeye yapılan yeni yolla artık bu da mümkün hale gelmiş). Bölgede sadece sizi tepeye çıkarmak için bulunan servisler bulunuyor. Şu an fiyatını hatırlamasam da, biz çok pahalı bulup yürümeye karar vermiştik.

Tabi ki patika yoldan yürüyüş o kadar kolay olmayacaktı. Dik bir yamaçta 1.3 kilometre gitmekten bahsediyorum. Ama tepede göreceğimiz manzarayı düşünerek buna aldırış etmemeye çalıştık.

Temiz havayı içimize çeke çeke yürümeye devam ettik. Hem arkamızda bıraktığımız, hem de karşımızdaki manzara olağanüstüydü. Tepedeki kiliseye yaklaştıkça, hem yorgunluğumuz artıyordu hem de heyecanımız

Tepede bulunan yapı, Gergeti Trinity (Kutsal Üçleme) Kilisesi. 2170 metrede bulunan kiliseden kasaba görüntüsü çok hoş. Arkanızda ise efsanelere konu olmuş, 5000 metre rakımı ile Gürcistan’ın en yüksek 3. dağı olan Kazbek Dağı duruyor.

Evet, burası sadece bu manzara ve kiliseden ibaret. Ancak bölgenin doğası muhteşem, insanlar sadece trekking için bile buralara akın ediyorlar. Kamp yapılabilmesi de başka bir sebep.

Dönüş yolunda artık hava kararmaya başlıyordu. Patikadan aşağı doğru hızlı adımlarla inerken aracımızın farlarının açık olduğunu gördük. Akü biter korkusuyla koşmaya başlayıp aracımızın yanına geldik. O sırada ise Özgün bizi şoka uğratacak cümlesini söyledi: “Anahtar yok”. Koşarken düşürmüş olmalıydı. Hava kararmak üzereydi ve nerede düşürmüş olabileceğimize dair en ufak bir fikrimiz yoktu. Ayrıca aracın aküsü de bitebilirdi. Çok geçmedi ki Özgün bunun bir şaka olduğunu söyledi. Rahat bir nefes alıp başkent Tiflis’e döndük

Dip Not: Kazbegi’ye Didube İstasyonu’ndan kalkan minibüslerle gelebileceğiniz gibi, günübirlik turlarla da buraya ulaşım sağlayabilirsiniz. Turlar için tıklayın.

Dip Not 2: Kazbegi’nin kuzeyinde Rusya sınırına oldukça yakın yerde Dariali Manastır Kompleksi ile Gveleti Şelalesi bulunuyor. Vaktiniz varsa oraları da ziyaret edebilirsiniz.

Gezmek Güzel Şey & Hayat Gezince Güzel

Tiflis Hakkında

Tiflis, komşu ülke Gürcistan’ın başkenti. Tarihi İpek Yolu üzerinde yer alan şehir, adını çokça duyduğumuz Bakü – Tiflis – Ceyhan boru hattında bulunmakta. Kura Irmağı’nın iki yakasında kurulu başkent, ülkenin en önemli sanayi, kültür ve sosyal merkezi. Adını bir efsaneden alan “Tbilisi”, ülkemize yakın oluşu, vizesiz, hatta sadece kimlikle gidilebiliyor olması nedeniyle çok güzel bir gezi noktası olarak karşımıza çıkmakta.

Tiflis’e Nasıl Gidilir?

İstanbul’dan Tiflis’e direk uçuşlar bulunduğu gibi, Trabzon’dan her gün kalkan otobüsle de Tiflis’e ulaşabilirsiniz.

Tiflis’e Ne Zaman Gidilir?

Biz Temmuz ayının ilk günlerinde Tiflis’te idik ve oldukça güzel bir hava vardı. Özellikle Ağustos ayının oldukça sıcak ve bunaltıcı olduğundan bahsedilmekte. Nisan – Temmuz ve Eylül – Kasım arası en ideal aylar.

Tiflis’e Kaç Gün Ayırmalı?

Açıkçası bir hafta sonunun yeteceği kanaatindeyim. Sindirerek gezmek isteyenler için 3 gün önerebilirim.

Tiflis Ucuz Mu?

Türk Lirasının her geçen gün değer kaybettiği günümüzde ucuz olmasa da, hala gidilebilecek ülkelerden birisi Gürcistan. Günümüzde 1 Lari (GEL) , 2 TL nin üstünde (Ocak 2020 = 2.08 TL).

Tiflis’te Şehir İçi Ulaşım Nasıl?

Şehir içi ulaşım maşrutka denilen sarı minibüs-otobüs ile sağlanıyor. Bunların fiyatı 0.5 Lari. Metro da aynı fiyata hizmet vermekte. 2 Lari ücretli “Metromoney” kartı alarak metroya binebilirsiniz. Narikala Kalesi’ne çıkan teleferik için de bu kartı kullanmak gerekiyor.

Taksi kullanmak isteyenler için ise tavsiyem Gürcistan’ın Uber’i olan “Bolt” uygulaması. Taksicilerle haşır neşir olmak istemeyenler için

Tiflis’te Nerede Kalınır?

Konaklamayı Guesthouse Lola’da yaptık. Bizim gittiğimiz zamanda ismi “Guesthouse Gia” idi. Sanırım sahipleri değişmiş ya da sadece isim değişikliğine gidilmiş. Merkeze oldukça yakın konumda bulunuyor. Temiz ve fiyatı uygun bir konaklama yeri.

Tiflis’te Yemek

Tiflis için değil de Gürcistan açısından konuşmak gerekirse bir Trabzonlu olarak “khachapuri” sürekli tercihimiz oldu. Özellikle “khachapuri adjarian” tam benim damak zevkime uygun “Trabzon peynirlisi” gibi bir yiyecek. Yanında ülkede ünlü olan armutlu gazoz tavsiye edilir. Gürcü mutfağına özgü “khinkali (hingel)” de deneyebileceğiniz yerel tatlardan.

Tiflis’te Gezilecek Yerler

Benim için asıl önemli kısım burası. Tiflis, gezilecek yerler konusunda orta karar bir şehir. O zaman hızlıca gezilecek yerler listeme başlayayım.

Sameba Katedrali: Tiflis’in en gösterişli yapısı. Şehrin geneline bakıldığında devasa boyutlara sahip eser, Gürcistan Ortodoks Kilisesi’nin ana katedrali. Aynı anda 15 bin kişinin ibadet yapabileceği büyüklükte inşa edilen katedralin yapımı 2004 yılında tamamlanmış.

Katedral, altın kubbesi, 87 metreyi bulan yüksekliği ile Tiflis’in birçok noktasından görülebilmekte. Listenizin üst sıralarına ekleminizi tavsiye ederim.

Narikala Kalesi: Tarihi 4. yüzyıla dayanan kale, turistlerin en fazla ziyaret ettiği yerler arasında bulunuyor. Manzarası, teleferikle çıkılabiliyor olması, hemen yakınındaki Kartlis Deda Heykeli kalenin neden bu kadar ziyaretçi aldığını açıklıyor aslında. Kalenin içinde yer alan St. Nikolos Kilisesi 12. yüzyıldan kalma.

Kaleye botanik bahçesindeki patika yoldan ve özel araçla ulaşabileceğiniz gibi 2.5 Lari vererek Rike Parkı’ndan kalkan teleferikleri de kullanabilirsiniz.

Kartlis Deda Heykeli: Kalenin bulunduğu bölgede yer alan heykel Tiflis’in sembollerinden. Şehrin kuruluşunun 1500. yılında 1958 yılında yapılan eser, 20 metre yüksekliğinde. Geleneksel Gürcü giysisi giyen kadın figür, bir elinde dostlarını karşıladığı şarap kasesi, diğer elinde ise düşmanlarına karşı kullanacağı kılıç ile tasvir ediliyor.

Heykelin hemen yakınında bulunan zipline ile eğlenceli zaman geçirebilirsiniz.

Sülfür Hamamları: Abanotubani olarak da adlandırılan hamamların olduğu bölge, Tiflis’in önemli uğrak yerlerinden. Hastalıklara iyi geldiğine inanıldığı için sadece hamama gelmek suretiyle şehri ziyaret edenlerin olduğu söylenmekte. Sıcak su üzerine kurulan Tiflis’in adı da, eski Gürcüce “Tbili” yani “sıcak” kelimesinden gelmekteymiş.

Tiflis Cami (Cuma Cami): Şehirdeki tek cami. Farklı minaresi ile dikkat çeken cami, birkaç kez yıkılıp yenilenerek günümüze gelmiş. Sünni ve Şii Müslümanlar, caminin tek olmasından dolayı 1996 yılına kadar siyah perde ile bölünmüş bir ortamda ibadetlerini yaparken; günümüzde ortak bir şekilde ibadet etmekteler.

Botanik Parkı: Caminin hemen arkadaşından başlayıp 161 hektar alana yayılan park, şehrin merkezinde soluklanmak için ideal bir yer. Bahçenin içinde çeşitli ağaçlar, çiçekler, yürüyüş parkurları, Japon bahçesi, köprüler ve şelaleler bulunuyor. Giriş ücreti 4 Lari.

Tabor Manastırı: Konakladığımız yerden patika yol ile ulaşılabilen manastır, aslında tarihi bir yapı değil. Daha çok manzarası için gidilir.

Metekhi Kilisesi: Nehir kıyısında köprüyle aynı isme sahip kilise. Yapılış yılı hakkında tartışmalar bulunmakta. Nehri ve manzarayı seyredip soluklanabileceğiniz bir bölge.

Kral Vakhtang Gorgasali Heykeli: Tiflis’in kurucusu Kral Gorgasali adına olan heykel de kilisenin hemen önünde yer alıyor.

Metekhi Köprüsü: Kura Nehri üzerinde şehrin iki yakasını birbirine bağlayan en eski köprü. Eski dediğime bakmayın günümüzdeki hali 1950 lerde inşa edilmiş

Shavteli Sokağı: Bu daracık sokak Tiflis’in en ilginç yerlerinden. Güzel ve farklı mimariye sahip binaların yanı sıra Gabriadze Saat Kulesi’nin burada bulunması ziyaretçilerin bu bölgeye gelmesini sağlıyor.

Gabriadze Saat Kulesi: Shavteli Sokağı’nın en ilgi çekici yapısı kuşkusuz bu saat kulesi. Kukla tiyatrosunun önünde yer alan saat kulesi, eğri olmasının yanında ilginç mimarisi ile de dikkat çekmeyi başarıyor. Kulede her saat başı çanın çalmasıyla başlayan kısa kukla oyununa denk gelmeye çalışın.

Anchiskhati Bazilikası: Saat kulesinin hemen yanında yer alan bazilika, 6. yüzyıldan kalma bir yapı. Bu haliyle Tiflis’teki en eski dini yapı. Giriş ücretsiz.

Kamu Hizmet Salonu (Public Service Hall): Kura Nehri kıyısında kurulmuş bina oldukça modern bir mimariye sahip. Ulusal Banka, Enerji Bakanlığı, Evlendirme Dairesi gibi kurumları da içinde barındıran kompleks 2012 yılında tamamlanmış.

Özgürlük Meydanı: Tam ortasında altından yapılma St. George heykeli bulunan meydan, Tiflis’in buluşma noktalarından biri. Eski belediye binası ve bazı bankalar bu bölgede bulunuyor.

Free Walking Tour: Özgürlük Meydanı’nın arkasındaki Pushkin Parkı’ndan başlayan tur yaklaşık 2.5 – 3 saat sürmekte. Tiflis’teki ana noktaların gösterildiği turlar Nisan – Kasım ayları arasında günde iki kez (saat 12 da ve 18 de) yapılmakta iken diğer zamanlar günde bir kez (saat 12 de) gerçekleştirilmekte. Turun sonunda ise sizden bahşiş bekleniyor. Ayrıntı için tıklayın. 

Ulusal Müze: Rustaveli Bulvarı üzerinde yer alan müze, Rus mimarisine sahip bir binada hizmet veriyor. Binlerce yıllık insan ve hayvan kafatasları, antik takı koleksiyonları, tarihi savaş aletleri ve Sovyet işgaline ait belgeler müzede sergilenmekte.

Giriş ücreti yetişkin için 15 Lari, öğrenci 0.50 Lari. Müzeleri daha ucuza gezmek için 20 Lari’ye bizdeki gibi Müze Kart alabilirsiniz.

Kashveti Kilisesi: Rustaveli Bulvarı üzerindeki 1910 tarihli kilisenin adı bir efsaneden gelmekte. Kashveti, Gürcüce taş ve doğum kelimelerinden oluşuyor. Efsane, 6. yüzyılda keşiş David Gareja’nın bir kadın tarafından iftiraya uğraması ile ilgili. Kadın, keşiş tarafından hamile bırakıldığını iddia ediyor ve taş doğuruyor. Yerin adı da “kashveti” oluyor.

Kilisenin karşısında Parlamento Binası yer alırken, hemen arkanızda dinlenip soluklanabileceğiniz 9 Nisan Parkı bulunuyor.

Rustaveli Bulvarı: Özgürlük Meydanı’ndan başlayıp 1.5 kilometre boyunca uzanan bulvar, çok sayıda hükümet binası, kültür kuruluşlarının binaları ve iş merkezlerine ev sahipliği yapıyor.

Rustaveli Tiyatro Binası: İsmini Gürcü şair Rustaveli’den alan ve aynı isimli bulvarda yer alan tiyatro, Gürcistan’ın en geniş ve en eski tiyatrolarından biri. Tiyatro 1887’de kurulmuş ve 1921’den beri Rustaveli adıyla hizmet veriyor.

Opera ve Bale Binası: Rustaveli Bulvarı’nda bulunan bina, 1851 yılında kurulmuş, 1896 ve 2016 yıllarında yenilenmiş. Orijinal mimarisi ile güzel bir yapı. Kültürel aktivite adına, meraklıları için uygun bir yer.

Sanat Sarayı: Gotik mimari ile inşa edilen 19. yüzyıl eseri olan bir binada hizmet veren Sanat Sarayı, 300 binden fazla nesnenin sergilendiği bir müze. Giriş ücreti 2 Lari.

Barış Köprüsü: Kura Nehri üzerinde, birçok LED ışık kullanılarak cam ve çelik yapıdan inşa edilen köprü oldukça ilgi çekici. Üzerindeki LED ışıkların akşam vakitlerinde oluşturduğu güzel görüntüyü kesinlikle görmek gerekiyor.

Rike Parkı: Şehrin göbeğinde, nehir kenarında çok güzel bir park. Oturma alanları, çocuk parkı, birçok kafe, yürüyüş alanları…Teleferik hattı bu parktan başlıyor. Ayrıca nehirde tekne gezintisi de yapabilirsiniz. Parkın içinde ilginç mimariye sahip bir konser salonu binası ve nehri karşı kıyıya bağlayan bir köprü bulunmakta.

Başkanlık Sarayı: Rike Parkı’nın arka tarafında bizleri selamlayan bina, İmparatorluk jandarmasının binası üzerine inşa edilmiş. Yapımına 2004 yılında başlanmış ve 5 yılda tamamlanmış. Barış Köprüsü’nün İtalyan mimarı bu yapının da tasarımcısı.

Ejmiatsin Ermeni Kilisesi: Sameba Katedrali’nden aşağı doğru inildiğinde karşınıza çıkacak olan kilise, 18. yüzyıl eserlerinden. Defalarca restore edilen yapı Tiflis’teki iki Ermeni kilisesinden biri.

Aziz George Ermeni Katedrali: Katedral 13. yüzyıla ait olsa da, birçok kez büyük çapta restorasyon görerek günümüze gelmiş. İçindeki freskler 18. yüzyıla ait.

Aghmashenebeli Caddesi: Azımsanmayacak kadar Türk işletmelerinin olmasından dolayı Türk Caddesi diye adlandırılan bir yer burası. Güzel mimariye sahip olan cadde Tiflis’in işlek yerlerinden.

Mtatsminda Parkı: Şehre hakim tepede kurulmuş bir eğlence merkezi. Dönme dolap, roller coaster, su kaydırağı, korku evi gibi birçok alternatif mevcut. Bunların yanı sıra restoranlar ve alışveriş mağazaları da bulunmakta.

Parkın bir güzelliği de, tepede kurulmuş olmasından dolayı etkileyici bir Tiflis manzarasına sahip olması.

Parka özel araç ve otobüsle (90 ve 124 numaralı) ulaşım sağlayabileceğiniz gibi, isterseniz füniküler ile hızlı bir şekilde de varabilirsiniz. Fünikülerin ücreti tek yön 2.5 Lari. Ayrıca 2 Lari de kart ücreti ödemelisiniz.

Mama Daviti Rise Kilisesi: Adını 6. yüzyılda Gürcistan’da Hıristiyanlığı yaymak için uğraşan ve bugün kilisenin bulunduğu yere yakın bir mağarada yaşamış olan Suriyeli rahip St. Davit Gareji’den alan kilise 16. yüzyılda inşa edilmiş. Bu kiliseyi ünlü yapan bir diğer etken de, ünlü şairlerin ve halk adamlarının mezarlarının burada olması. Füniküler ile 1 Lari ödeyerek buraya çıkabilirsiniz.

Tiflis Konser Salonu: Şehrin önemli etkinliklerinin gerçekleştirildiği bir yer burası. Yapımına 1961  yılında başlanıp 10 yılda tamamlanmış. O zamanlar cam kaplama şeklindeki yapıların yaygın olmaması sebebiyle modern bir bina olarak kabul edilmekte.

Listedeki yerler haricinde şehrin dışında bulunan; Tiflis’in eski evlerini, eşyalarını, kültürünü yakından tanıyabileceğiniz Açık Hava Etnografya Müzesi ile Gürcistan’ın tarihini anlatan The Chronicle of Georgia da gezilebilecek yerler arasında.

Tiflis’te parça parça geçirdiğimiz 3 günde gördüğümüz gezdiğimiz yerler bunlardı. Tiflis haritamı da aşağıya bırakıyorum.

Gezmek Güzel Şey & Hayat Gezince Güzel

Balkanlar’daki gezimizde Karadağ’ın Budva şehrindeydik. Akşam hostelimize yerleşmiş, Özgün ile ne yapacağımızı konuşuyorduk. O sırada aynı otelde kalan Yusuf’la tanıştık. Kendisi bir sempozyum (ya da onun gibi bir aktivite) için Budva’ya gelmişti. Kısa süreli sohbetin ardından Facebook hesapları karşılıklı olarak eklendi. Ben de bu arada Gürcistan – Azerbaycan seyahatimizden bahsettim. Ve o büyülü söz geldi: “Azerbaycan’da yakın arkadaşlarım var.”

Ben bu sözü unutmadım Bizim Azerbaycan gezisi zamanı gelince Yusuf’la iletişime geçtim ve arkadaşlarının bize yardımcı olup olamayacağını sordum. Geri dönüş ise çok hızlı oldu, Fuad adında bir arkadaşının hesabını yolladı bana. Fuad ile iletişime geçtiğimizde ise oldukça ilgili ve misafirperver biriyle karşılaştım. Amacımız sadece Gobustan’a ulaşım hakkında bilgi almaktı, ancak Fuad uygun olursa bizi götürebileceğini söyledi. Bu bizim için bulunmaz bir nimetti

Bakü’deki ilk günümüzün ardından (tıklayın), Gobustan (Qobustan) için Fuad ile sözleştik. Sözleştiğimiz saatte buluşma yerinde olmamıza rağmen Fuad ortalıkta yoktu. Şaşkınlık ve endişe içinde etrafa bakınırken Fuad’a çok da benzemeyen biri bize doğru yaklaştı. Meğer gelen kişi Fuad imiş Uzun süredir bizi bekliyormuş. Facebook’taki fotoğrafı bizi yanıltmış. Şaşkın şaşkın etrafa bakınınca bizim olabileceğimizi tahmin etmiş.

Vakit kaybetmeden Gobustan yolculuğumuz başladı. Fuad bize Azerbaycan ve Bakü hakkında bilgiler veriyor, çok güzel ev sahipliği yapıyordu. Bibi Heybet Cami’ni onun sayesinde gezip yolumuza devam ettik.

Yaklaşık 50 dakika sonra Qobustan Ulusal Park Müzesi’nin önündeydik. O zamanlar bakanlığın yeni başlattığı (bize öyle denmişti) rehberlik hizmetinden faydalanarak yerel rehberimiz ve özel aracımızla gezmeye başladık. Yanımızda stajyer rehber de bulunuyordu.

Müzenin yaklaşık 1.5 kilometre kuzeyinde milli parkın girişi bulunuyor. Bu bölge muhteşem bir tarihi bünyesinde barındırıyor. En eskisinin 40000 yıllık olduğu söylenen yaklaşık 6000 kaya resminin bulunduğu park, size geçmişte yolculuk fırsatı sunuyor.

Çoğunluğunu insan ve hayvanların oluşturduğu kaya resimlerinin yanında gemi figürü gibi farklı çizimler de mevcut. Kaya resimlerinde bulunan insanların Azerbaycan’ın danslarından olan Yallı dansına ilham olduğu söyleniyor.

Tarihe ışık tutan bu tarz kaya sanatları çok ilginç olsa da, beni buraya getiren ana sebep çamur volkanlarıydı. Dünyadaki 700 tane çamur volkanının yaklaşık yarısı Azerbaycan’da yer alıyor. Çamur volkanları ülkenin birçok yerine dağılmış olsa da, Gobustan bölgesinde yoğunlaşmış durumda.

Çamur volkanlarının bulunduğu alana ulaşmak için toprak yoldan uzunca bir süre gitmek gerekiyor. Alan, adından anlaşılacağı üzere çamurla dolu ve bu konuda dikkatli olmak gerekiyor. Yağmurlu bir gün veya onun sonrasında gidilirse çok sıkıntılı bir gezi geçirmek olası. Kuru bir gün tercih edilmeli.

Alanda irili ufaklı birçok volkan bulunmakta. Bazıları aktif bir şekilde kabarcık çıkarıp sizi hayrete düşürebiliyor Öğrendiğimiz kadarıyla bizim gördüklerimizin kat kat büyüklüğünde ve patladığında çevreye zarar veren çamur volkanları da varmış. Haberlerde araştırdığımda daha geçen yıl (2018 Eylül) bir çamur volkanının patladığını okudum.

Bölgeye gelen turistler, çamurları ciltlerine sürerek hastalıklarından korunmayı amaçlarken; bir yandan da güzelleşmeyi hedefliyorlar

Çamur volkanları sonrası turumuzun başladığı müzeye geri döndük. Müzenin içinde özellikle kaya resimlerindeki figürler açıklanmış. Çok ilgimizi çekmedi açıkçası. Müzeyi hızlıca gezdikten sonra Gobustan’dan ayrıldık.

Biz hedefimize ulaşmanın mutluluğu ile geri dönmenin planlarını yaparken Fuad’ın bizi bırakmaya niyeti yoktu Acıkan karınlarımızı doyurmak üzere durduğumuz bir tesiste bize farklı bir gözleme ısmarlayacağını söyledi. Gözlemeleri tadınca işin rengi ortaya çıktı. Gözlemenin içindeki işkembeymiş. Önceden bilsem hayatta yemezdim ama tadı fena değildi

Fuad’ın bize son göstermek istediği yer ise Şirvan Milli Parkı’ydı. Burası 2003 yılında kurulmuş. Vahşi hayatı korumak için kurulan milli parkta özellikle ceylanlar yer alıyor. Şanslıysanız birçok kuş türü ve diğer hayvanlara da rastlayabilirsiniz.

Budva’da belki de 10 dakika muhabbetin bize böyle bir güzellik sunacağını hayal bile edemezdim. Bu vesileyle Yusuf’a ve Fuad’a tekrar şükranlarımı sunuyorum. Artık Tiflis trenimize binme zamanı Onun yazısını çok önceden yazmıştım (tıklayın).

Gobustan’a Nasıl Gidilir? Burada bir antiparantez açayım. Biz özel araçla gelmiş olsak da, Gobustan’a farklı yollarla ulaşılabilir. Araba kiralamak en rahat seçenek olarak gözükmekle birlikte, Bine Ticaret Merkezi’nden (Bina Pazarı) kalkan otobüslerle Gobustan’a gelebilirsiniz. Ancak bu ticaret merkezi de şehrin dışında yer alıyor. Buraya ulaşmak için de 125 numaralı otobüsü kullanabilirsiniz. Gobustan’a geldiğinizde taksi tutmanız şart. Milli parka yürümek isterseniz uzun sürecektir. Zaten çamur volkanları da oldukça uzakta yer alıyor. Taksi için pazarlık yapmayı unutmayın.

Gezmek Güzel Şey & Hayat Gezince Güzel

Bakü, kardeş ülkemiz Azerbaycan’ın başkenti. Sadece ülkenin değil Kafkasların en büyük şehri. Ayrıca çok önemli ticaret ve kültür merkezi. Hazar Denizi’ne olan kıyısı sebebiyle aynı zamanda bir liman kenti.

*İnsanı oldukça sevecen ve modern. Gençler arasında Rusça ve İngilizce yaygın olarak biliniyor. Tahmin edebileceğiniz üzere Türkçe’yi oldukça güzel konuşuyorlar. Ancak şöyle bir ayrıntı var, kendi aralarında konuşurken anlamakta zorluk çekebilirsiniz

*Şehre ulaşım hava yoluyla olabileceği gibi, Tiflis üzerinden tren veya otobüsle de şehre gelinebilir (Yazısı için tıklayın). Şehir içi ise ulaşım oldukça ucuz. Bakü Kart ulaşımda kullanmanız gereken yolculuk kartı.

*Azerbaycan’da araba kullanacaklar için önemli uyarı: Etrafta oldukça fazla kamera var ve bu kameralar ceza yazmak için konulmuş. Hız kurallarına oldukça dikkat ediyorlar.

* Azerbaycan’ın para birimi Manat. 1 Manat: 3.5 TL (Ekim 2019) civarında. Madeni paralar ise Qepik.

* Yemek konusunda damak zevkimize uygun tatlar mevcut. Yemek tercihimiz, konaklama ve diğer bilgiler için yıllar önce yazdığım  9 Günde Azerbaycan – Gürcistan yazıma buyurun

* Bakü’yü gezdiğimiz süreçte görülmeye değer bulduğumuz yerleri “Bakü Gezilecek Yerler” başlığı altında okuyabilirsiniz. Farklı bir alternatif için aşağıdaki linki deneyebilirsiniz.

Azerbaycan’ın Modern Başkenti Bakü’de Görülmeye Değer Turistik Yerler

Bakü Gezilecek Yerler

İçeri Şehir: Burası şehrin tarihi merkezi. On ikinci yüzyıldan kalma surlarla çevrili bölgenin 5 tane giriş kapısı bulunuyor.

Arnavut kaldırımlı dar sokaklara sahip İçeri Şehir, farklı dönemlere ait yapılar ile ziyaretçilerine zaman yolculuğu fırsatı sunuyor.

UNESCO, 2000 yılında İçeri Şehir ile birlikte altta anlattığım Kız Kalesi ve Şirvanşahlar Sarayı’nı Dünya Mirası Listesi’ne almış.

Kız Kalesi: Azerbaycan’ın sembollerinden biri olan Kız Kalesi (Qız Qalası)’nin yapılış tarihi kesin olarak bilinmese de, 12. yüzyılın sonlarında inşa edildiği tahmin ediliyor. Yapılış sebebi hakkında farklı bilgiler ve rivayetler mevcut.

Yaklaşık on metre yükseklikteki kalenin her bir katı çeşitli sergilerle donatılmış. Kalenin teras katı güvenlik amacıyla camla çevrilmiş. Panoramik olarak Bakü’yü izleyebiliyorsunuz ancak camlar fotoğraf çekmenizi ve manzaradan keyif almanızı engelliyor. Giriş ücreti epey artmış, 15 Manat. İçeriye girmeye gerek var mı derseniz bence yok. Manzaranın daha güzeli aşağıda anlattığım Şehitler Anıtı’nın olduğu tepede seyredilebiliyor.

Şirvanşahlar Sarayı: Şirvanşahlar Hanedanı şahı İbrahim Halilullah tarafından 15. yüzyılda inşa ettirilen saray kompleksi, İçeri Şehir’de yer alıyor. Yukarıda bahsettiğim gibi UNESCO’nun 2000 yılında koruma altına aldığı bu muhteşem eser, Bakü ziyaretinizde görülmesi gereken yapıların başlarında geliyor.

Yaşayış Binası, Divanhane, Yahya Bakuvi hazretlerinin türbesi, Şah Mescidi gibi bölümleri olan sarayın 52 odası bulunmakta. Buranın da giriş ücreti 15 Manat. Dışarıdan görülse yeter sanki

Minyatür Kitaplar Müzesi: İçeri Şehir içinde yer alan müze adından anlaşılacağı üzere bünyesinde minyatür kitaplar barındırıyor. Girişin ücretsiz olduğu müzede, farklı ülkelere ait çeşitli kitaplara rastlayabilirsiniz.

Cuma Cami: İçeri Şehir’de, Kız Kalesi yakınlarındaki cami birçok kez yıkılıp yerine yenisi yapılmış. En son eski caminin yerine 1899 yılında yenisi inşa edilmiş. Caminin minaresi ise 1437 yılından kalma.

Şehitler Anıtı: Bakü’ye hakim bir tepede bulunan Şehitler Anıtı, Karabağ ve 20 Ocak şehitleri ile 1918 yılında Kafkas Harekatı’nda ölen Mehmetçik anısına yapılmış. Ortasında sönmeyen bir ateş bulunmakta. Bulvar boyunca şehitlikler konumlandırılmış. Buraya 1 kilometre uzaklıkta (Alev Kuleleri’ni geçince) “Şeref Geçidi” adında bir mezarlık daha yer almakta. Bu mezarlıkta Azerbaycan’ın ileri gelenlerinin kabirleri ve heykelleri bulunuyor.

Bu arada tepeye füniküler ile çıkabilirsiniz. Ücreti 1 Manat.

Alev Kuleleri (Flame Towers): İsmini şekillerinden alan bu üç kule, modern Bakü’nün simgesi olarak gösterilmekte. Otel ve ofis olarak kullanılan kulelerin akşam led ışıklarla olan gösterisi ise kesinlikle izlenmeli

Dönme Dolap, Bayıl Kalesi: Ters açıdan Bakü’yü seyredebileceğiniz bir dönme dolap. Açık bulabilirseniz ücreti 5 Manat. Dönme dolabın hemen arkasında Hazar Denizi içinde 18. yüzyıl eserlerinden Bayıl Kalesi’nin kalıntılarını görebilirsiniz.

Bayrak Meydanı, Kristal Salon: Dünyanın en yüksek 2. bayrak direği Bakü’de bulunuyor. Yapım yılı olan 2010’da 162 metre ile “en yüksek bayrak direği” ünvanına sahipken; Tacikistan dayanamayıp bir yıl sonra 165 metre ile bu ünvanı devralmış

Bayrak Meydanı’nın hemen arkasında ise Kristal Salon bulunmakta. 2012 yılındaki Eurovision Şarkı Yarışması için inşa edilen eser, mimarisiyle dikkat çekiyor. Bu ilgi çekici yapı, yine aynı yıldaki Dünya Kadınlar Futbol Şampiyonası’nda Rihanna, Jennifer Lopez ve Shakira gibi ünlülerin konserlerine ev sahipliği yaparken, 2019 EYOF da burada gerçekleştirilmiş.

The Crescent Hotel (Hilal Otel): Hazar Denizi kıyısında, yapımı tamamlanınca “hilal” şeklini alacak olan otel uzun zamandır inşa ediliyor. Yapımı bitince görülecekler listesine gireceği için bu listeye dahil ettim

Taze Pir Cami: Yapımına 1905’te başlanıp 1914’te tamamlanan cami, Bakü’nün en güzel camilerinden. Geniş bir alana kurulmuş. Fotoğrafta görülmese de, kubbe ve minaresiyle dikkat çekiyor. Caminin içindeki süslemeler de görülmeye değer.

Bu camide ilk defa gördüğüm bir şeyden bahsetmek istiyorum. Buradaki cami cemaati taşa secde ediyorlardı. Sonradan öğrendik ki, bazı Şii gruplar Kerbela’dan getirilen taşa secde ediyorlarmış. Bana ilginç geldi, çok bilinen bir bilgiyse cahilliğime verin

Nizami Caddesi: Azerbaycan’ın en hareketli ve işlek caddelerinden birisi burası. Caddede sağlı sollu birçok kafe – restoran ve alışveriş mağazaları bulunmakta.

Nizami Parkı – Azerbaycan Edebiyatı Müzesi: Edebiyat, felsefe, tıp gibi alanlarda çalışmalar yapmış 12. yüzyıl filozofu ve şairi Nizami Gencevi adına düzenlenmiş parkta Nizami’nin heykeli yer almakta. Heykel, mimarisi ilgi çekici olan ve yine Nizami’nin adının verildiği Azerbaycan Edebiyatı Müzesi’ne bakmakta.

Fıskiyeler Meydanı: Nizami Caddesi ve Nizami Parkı arasında kalan Fıskiyeler Meydanı, adından anlaşılacağı üzere çeşmeleri ile ünlü. Birçok kafe ve restoranla çevrili park, Bakü’nün en büyük parklarından. Buluşma noktası olarak da kullanılmakta. Geceleri ışıl ışıl.

Aziz Gregory Ermeni Kilisesi: Fıskiyeler Meydanı’nın hemen kuzeyinde yer alan kilise, 19. yüzyıl sonlarına ait bir Ermeni Kilisesi. Dağlık Karabağ olaylarının çıkması üzerine yağmalanmış, günümüzde kullanıma açık değil.

Filarmoni Orkestra Binası ve Filarmonik Çeşme: Ünlü Sovyetler ve Azerbaycan opera ve pop şarkıcısı, besteci Müslüm Maqomayev’in adının verildiği bina, 1912 yılına tarihleniyor. Binanın dış güzelliği haricinde avlusu ve filarmonik çeşmesi görülmeye değer.

Heydar Mescidi: Şehir merkezinin 1 kilometre kuzeyinde yer alan cami, göz alıcı bir mimariye sahip. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in emriyle 12000 metrekarelik alana inşa edilen cami 2014 yılında bitirilmiş.

Ateşgah Sönmeyen Ateş Tapınağı: Dünya üzerinde bulunan 3 Zerdüşt (Mecusi) tapınağından biri olan Ateşgah, Bakü’ye yaklaşık 30 kilometre uzaklıkta Surakhani semtinde bulunuyor. Ateşgah’ın ortasında büyükçe bir tapınak yer almakta ve bu tapınakta sürekli ateş yanmakta. Yapısının çevresinde ise birçok oda bulunmakta. Bu odalarda çeşitli dönemlere ait eşya, maket, insan ve hayvan figürleri sergilenmekte. Giriş ücreti 4 Manat.

Ateşgah’a Nasıl Gidilir? Köroğlu veya Qara Qarayev Metro İstasyonu’ndan 113, 184 veya 191 numaralı otobüsler kullanılarak Ateşgah’a ulaşılabilir. Ücret 20 Qepik.

Yanardağ: Doğalgazın yüzeye çıkması sebebiyle kar kış yağmur çamur demeden yanan Yanardağ, ziyaret edilmesi gereken bir diğer bölge. Yaklaşık 10 metre genişliğe, 1 metre yüksekliğe sahip Yanardağ yüzyıllardır yanmaktaymış. Olay fotoğrafta görülenden ibaret, daha farklı bir şey beklemeyin Giriş ücreti 2 Manat. Bu arada Yanardağ UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne aday gösteriliyor.

Yanardağ’a Nasıl Gidilir? Köroğlu Metro İstasyonu’ndan 217 numaralı otobüsler kullanılarak Yanardağ’a ulaşabilirsiniz. Ücret 30 Qepik.

Bibi Heybet Cami: Hazar Denizi kenarında yer alan cami, 13. yüzyılda Şirvanşah II. Ferruhzad tarafından inşa ettirilmiş. Sovyet rejimi yüzünden 1936 yılında yıkılan eser, Haydar Aliyev’in girişimleri sayesinde 1998 yılında aslına uygun şekilde inşa ettirilmiş.

Dini önder kabul edilen on iki imamdan yedincisi olan Hazreti Musa Kazım’ın kızı ve sekizinci imam Hazreti Ali Rıza’nın (a.s) kız kardeşi Hekime Hanım’ın takip edilmesinden dolayı Azerbaycan’a gelmesi ve burada kendisine “bibi” denilmesinden dolayı camiye bu isim verilmiş. Hekime Hanım’ın türbesi de burada bulunmakta.

Caminin merkeze uzaklığı yaklaşık 9 kilometre. Toplu taşıma ile gidecekler 125 numaralı otobüsü kullanabilirler.

Haydar Aliyev Kültür Merkezi: Modern ve sıradışı mimarisi ile dikkat çeken kültür merkezi, 2013 yılında tamamlanmış. Binanın şeklinin eski Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev’in imzasından esinlenerek yapıldığı söylenmekte. Ünlü mimar Zaha Hadid tarafından tasarlanan yapıyı Bakü – Tiflis treninin içinden seyredebildik.

Bakü’ye kaç gün ayıralım?

Bakü’de geçirdiğimiz ilk günde rekor kırarak 32 kilometre yürümüşüz. Daha insancıl bir şekilde gezmek isteyenler için tahminim 2 – 2.5 gün yeterli olacaktır. Bakü’nün gece ışıklandırmasını görmeden dönmeyin. Ayrıntılı Bakü haritamı buraya bırakıyorum 🙂

Kardeş ülkemizin modern başkenti Bakü’den sonra çamur volkanları ile ünlü Qubostan’ı ziyaret ettik. O da diğer yazıda

Gezmek Güzel Şey & Hayat Gezince Güzel